Prowizja jako element kosztu kredytu
Prowizja za udzielenie kredytu jest jednym z podstawowych kosztow pozaodsetkowych. Zgodnie z definicja calkowitego kosztu kredytu w art. 5 pkt 6 ukk, prowizja (jako jednorazowa oplata za udzielenie kredytu) jest kosztem kredytu i musi byc uwzgledniiona w RRSO. Przy sankcji z art. 45 ukk, ktora zwalnia konsumenta z "odsetek i innych kosztow kredytu", prowizja jest objeteta pelnym zakresem zwrotu. Wiecej o caloksztalcie zwrotow przeczytasz w artykule Co zwraca bank przy sankcji kredytu darmowego.
Prowizje w kredytach konsumenckich moze wahac sie od 0% (promcja banku) do nawet kilkunastu procent kwoty kredytu. W ostatnich latach, po wprowadzeniu limitow kosztow pozaodsetkowych przez ustawa z 2015 r. ("ustawa antylichwiarska"), wysokosc prowizji jest ograniczona - dla kredytow konsumenckich calkowite koszty pozaodsetkowe nie moga przekraczac 25% kwoty kredytu + 30% rocznie.
Rodzaje prowizji i sposoby ich pobierania
Prowizja moze byc pobierana przez bank na kilka sposobow:
1. Prowizja potrqcona z wyplaty
Bank wyplaca kredytobiorcy kwote kredytu pomniejszona o prowizje. Przyklad: kredytobiorca wnioskuje o 50 000 zl, prowizja wynosi 1 500 zl (3%), bank wyplaca 48 500 zl, a w umowie widnieje kwota kredytu 50 000 zl. Prowizja jest pobrana z gory.
W tym przypadku prowizja jest zaplacona w dniu uruchomienia kredytu i od razu podlega zwrotowi w ramach sankcji.
2. Prowizja dolaczona do salda
Bank wyplaca cale 50 000 zl, ale do salda kredytu dolacza prowizje 1 500 zl. W umowie kwota kredytu wynosi 51 500 zl. Prowizja jest splacana razem z kapitalem i odsetkami w kolejnych ratach.
W tym przypadku w kazdej racie jest czesc prowizji (rozlozona rownomiernie lub proporcjonalnie). Po sankcji ta czesc nie jest juz nalezna.
3. Prowizja wymagana jako platnosc wlasna
Rzadziej spotykane: bank wymaga zaplacenia prowizji wlasna gotowka przed uruchomieniem kredytu. Rowniez ta prowizja podlega zwrotowi w ramach sankcji.
Prowizja dolaczona do salda - co sie z nia dzieje po sankcji
Przypadek prowizji dolaczonej do salda jest nieco bardziej zlozony pod wzgledem rozliczen:
- Czesc prowizji juz splacona w ratach - podlega zwrotowi jako nienalezne swiadczenie lub zaliczeniu na poczet kapitalu
- Czesc prowizji niesplacona (w przyszlych ratach) - po sankcji nie jest juz nalezna; bank powinien wyeliminowac te czesc z przyszlych rat
Praktycznie oznacza to, ze calkowita kwota kredytu (kapital) ulega zmniejszeniu o niesplacona czesc prowizji, a juz splacona czesc jest zwracana lub zaliczana na wczesniejsza splate czystego kapitalu.
Co dokladnie podlega zwrotowi w przypadku prowizji
Zestawienie: prowizja i sankcja
- Prowizja potrqcona z wyplaty: cala kwota prowizji podlega zwrotowi
- Prowizja dolaczona do salda - czesc juz splacona: podlega zwrotowi lub zaliczeniu na kapital
- Prowizja dolaczona do salda - czesc niesplacona: nie bedzie juz naliczana, zmniejsza saldo do splaty
- Prowizja zaplacona z wlasnych srodkow: podlega zwrotowi jako nienalezne swiadczenie
Ubezpieczenia powiazane z kredytem jako koszt podlegajacy zwrotowi
Poza prowizja za udzielenie kredytu, do kosztow podlegajacych zwrotowi naleza rowniez ubezpieczenia wymagane przez bank jako warunek udzielenia kredytu lub wplywajace na jego warunki (np. nizsze oprocentowanie przy wykupieniu ubezpieczenia).
CPI - Consumer Payment Insurance
Ubezpieczenie CPI (ubezpieczenie splaty kredytu) to produkt, ktory wiele bankow sprzedawalo razem z kredytem, czesto jako "warunek" udzielenia kredytu lub "warunek uzyskania korzystniejszego oprocentowania". CPI chronilo przed utrata pracy, inwalidztwem lub smiercia kredytobiorcy. Koszty CPI sa kosztem kredytu i podlegaja zwrotowi przy sankcji, jezeli ubezpieczenie bylo faktycznie powiazane z kredytem.
Ubezpieczenie na zycie
Niektorze banki wymagaly wykupienia polisy na zycie jako warunku udzielenia kredytu, zwlaszcza przy wyzszych kwotach. Jezeli polisa byla warunkiem kredytu (a nie dobrowolnym wyborem niezaleznym od kredytu), jej koszty sa objetete sankcja.
NNW - Nastepstwa Nieszczeslicych Wypadkow
Rzadziej spotykane jako warunek kredytu, ale jezeli ubezpieczenie NNW bylo powiazane z kredytem i stanowilo jego koszt, rowniez podlega zwrotowi.
Przyklady z praktyki bankowej
Przyklad 1: kredyt 40 000 zl, prowizja potrqcona
- Kwota kredytu: 40 000 zl
- Prowizja 2%: 800 zl (potrqcona z wyplaty - bank wyplacil 39 200 zl)
- Ubezpieczenie CPI: 60 zl miesiecznie x 48 rat = 2 880 zl
- Po sankcji do zwrotu: 800 zl (prowizja) + zaplacone raty CPI
- Jezeli zaplacono 12 rat CPI: 720 zl do zwrotu + 800 zl prowizji = 1 520 zl
Przyklad 2: kredyt 30 000 zl, prowizja dolaczona
- Kwota kredytu: 30 000 zl (bank wyplacil 30 000 zl)
- Prowizja 3% = 900 zl dolaczona do salda: saldo kredytu = 30 900 zl
- Po 18 ratach z 36 splacono ok. pol prowizji: ok. 450 zl juz zaplacono jako element rat
- Pozostale 450 zl prowizji w ratach 19-36: nie bedzie juz nalezne
- Lacznie: 900 zl (cala prowizja) zostanie odzyskana - 450 zl jako zwrot, 450 zl jako zmniejszenie salda