Zasada ogolna - co podlega zwrotowi przy sankcji
Skutek skorzystania z sankcji kredytu darmowego jest jednoznaczny i precyzyjnie okreslony w art. 45 ust. 1 ukk: konsument "zwraca kredyt bez odsetek i innych kosztow kredytu naleznych kredytodawcy". Oznacza to, ze podlegaja zwrotowi lub nie sa nalezane wszelkie koszty, jakie bank pobral lub zamierza pobrac z tytulu udzielenia i obs¸ugi kredytu. Ogolne informacje o sankcji znajdziesz w artykule o sankcji kredytu darmowego.
W praktyce oznacza to, ze kredyt staje sie de facto pozyczka nieoprocentowana. Konsument splacajac kolejne raty po zlozeniu skutecznego oswiadczenia, placi wylacznie czesc kapitalowa. Koszty juz zaplacone podlegaja zwrotowi lub zaliczeniu na poczet przyszlej splaty kapitalu.
Co podlega zwrotowi - podsumowanie
- Odsetki - wszystkie zaplacone i przyszle
- Prowizja za udzielenie kredytu
- Ubezpieczenia powiazane z kredytem (CPI, NNW, ubezpieczenie na zycie)
- Oplaty administracyjne zwiazane z kredytem
- Inne koszty pozaodsetkowe wymienione w umowie
Co NIE podlega zwrotowi: kapital kredytu - kwota pozyczona przez bank musi byc zwrocona
Odsetki - jakie i ile podlega zwrotowi
Odsetki stanowia zazwyczaj najwazniejszy skladnik kosztow kredytu, szczegolnie przy dlugoterminowych kredytach gotowkowych. Sankcja kredytu darmowego powoduje, ze:
- Odsetki juz zaplacone - musza byc zwrocone konsumentowi lub zaliczone na poczet splaty kapitalu
- Odsetki przyszle - po zlozeniu skutecznego oswiadczenia nie sa nalezane i nie beda uwzgledniane w kolejnych ratach
- Odsetki karne za opoznienie - na mocy sankcji, jezeli bank nie uzna oswiadczenia i domagac sie bedzie odsetek, sprawe nalezy kierowac do sadu
Wazne: odsetki karne za opoznienie w splacie rat po zlozeniu oswiadczenia to odrebna kwestia. Sankcja dotyczy odsetek jako ceny kredytu, natomiast nie zwalnia z obowiazku terminowej splaty kapitalu. Jezeli opuznisz plate po zlozeniu oswiadczenia, bank moze naliczac odsetki za opoznienie - ale wylacznie od czesci kapitalowej zaleglosci.
Szczegolowe informacje o zwrocie odsetek znajdziesz w artykule Zwrot odsetek przy sankcji kredytu darmowego.
Prowizja i oplaty jednorazowe
Prowizja za udzielenie kredytu jest jednym z najczesciej wystepujacych kosztow pozaodsetkowych. Moze byc pobierana na rozne sposoby:
- Potrqcona z wyplaty - bank wyplaca np. 48 500 zl zamiast 50 000 zl, a prowizja 1 500 zl jest pobrana od razu
- Dolaczona do kwoty kredytu - bank wyplaca 50 000 zl, ale do salda kredytu dolacza prowizje 1 500 zl, ktora jest splaoana w ratach
- Wymagana jako platnosc jednorazowa - kredytobiorca placi prowizje z wlasnych srodkow przed uruchomieniem kredytu
W kazdym przypadku prowizja stanowi koszt kredytu i podlega zwrotowi w ramach sankcji. Jezeli prowizja zostala dolaczona do saldo i jest splaoana w ratach, po zlozeniu oswiadczenia przestaje byc nalezana i nie wchodzi w sklad kolejnych rat. Juz zaplacone czesci prowizji podlegaja zwrotowi.
Wiecej o zwrocie prowizji przeczytasz w artykule Zwrot prowizji przy sankcji kredytu darmowego.
Ubezpieczenia powiazane z kredytem
Wiele kredytow konsumenckich jest obciazonych ubezpieczeniami, ktore bank czyni warunkiem udzielenia kredytu lub oferuje jako "opcje" wplywajace na warunki kredytu. Najczesciej spotykane to:
- CPI (Consumer Payment Insurance) - ubezpieczenie od utraty pracy, inwalidztwa lub smierci, ktore pokrywa raty kredytu
- Ubezpieczenie na zycie - w razie smierci kredytobiorcy splacane raty sa pokrywane z ubezpieczenia
- NNW (ubezpieczenie od nastepstw nieszczeslicych wypadkow) - mniej popularne, ale spotykane przy niektorych kredytach
Jezeli ubezpieczenie bylo wymagane przez bank jako warunek udzielenia kredytu lub jezeli jego koszt nie zostal uwzgledniiony w RRSO, stanowi podstawe do sankcji i podlega zwrotowi. Jezeli ubezpieczenie bylo dobrowolne i zostalo zawarte niezaleznie od kredytu, sytuacja jest bardziej skomplikowana i wymaga analizy konkretnej umowy.
Co nie podlega zwrotowi przy sankcji kredytu darmowego
Sankcja nie zwalnia z obowiazku zwrotu kapitalu kredytu. Kredytobiorca, ktory skorzystal z sankcji, nadal jest zobowiazany do splaty pozyczonej mu kwoty glownej zgodnie z pierwotnym harmonogramem. Jest to podstawowy obowiazek umowny, ktory sankcja nie eliminuje.
Ponadto sankcja nie obejmuje:
- kosztow notarialnych, jezeli umowa je przewiduje (art. 45 ust. 1 in fine ukk)
- kosztow poniesionych przez konsumenta na skutek wlasnych zaleglosci platniczych
- dobrowolnych produktow dodatkowych niezwiazanych z warunkami kredytu
Tabela skladnikow kosztu kredytu i ich zwrot
| Skladnik kosztu | Opis | Podlega zwrotowi |
|---|---|---|
| Odsetki kapitalowe | Cena kredytu - glowna oplata za korzystanie z pieniedzy banku | TAK - wszystkie |
| Prowizja za udzielenie | Jednorazowa oplata za uruchomienie kredytu | TAK - cala kwota |
| Ubezpieczenie CPI | Ubezpieczenie od utraty pracy/inwalidztwa wymagane przez bank | TAK - jezeli warunek kredytu |
| Ubezpieczenie na zycie | Polisa wymagana przy niektoorych kredytach | TAK - jezeli warunek kredytu |
| Oplaty administracyjne | Miesiecznie pobierane oplaty za obstuge kredytu | TAK - zaplacone i przyszle |
| Kapital kredytu | Kwota pozyczona przez bank | NIE - musi byc splacona |
| Koszty notarialne | Jezeli umowa je przewiduje (art. 5 pkt 6 lit. a ukk) | NIE - wylaaczone ustawowo |
| Odsetki za opoznienie | Naliczone za opoznienie w splacie rat przez konsumenta | NIE - skutek zachowania konsumenta |
Przykladowe wyliczenie - kredyt 50 000 zl
Ponizej przedstawiamy przykladowe wyliczenie dla typowego kredytu gotowkowego:
Przyklad: kredyt gotowkowy 50 000 zl
Parametry kredytu:
- Kwota: 50 000 zl
- Okres: 60 miesiecy (5 lat)
- Oprocentowanie nominalne: 10% rocznie
- Prowizja: 3% = 1 500 zl (dolaczona do kwoty kredytu)
- Ubezpieczenie CPI: 80 zl miesiecznie = 4 800 zl przez 5 lat
Calkowite koszty kredytu:
- Odsetki lacznie: ok. 14 200 zl
- Prowizja: 1 500 zl
- Ubezpieczenie CPI: 4 800 zl
- Lacznie: ok. 20 500 zl
Po sankcji: kredytobiorca splacalby wylacznie 50 000 zl w ratach. Zaoszczednosc i zwrot: ok. 20 500 zl (jezeli oswiadczenie zostaloy zlozone zaraz po zawarciu umowy).
Jezeli oswiadczenie zostanie zlozone po czesciowej splacie - np. po 30 ratach z 60 - kwota zwrotu obejmie koszty zaplacone przez 30 miesiecy plus bedzie splacana reszta bez kosztow. Dokladne wyliczenie zaleezy od szczegolowego harmonogramu splat.
Szczegolowy poradnik jak samodzielnie wyliczyc kwote zwrotu znajdziesz w artykule Jak wyliczyc zwrot przy sankcji kredytu darmowego.
Harmonogram rozliczen z bankiem po zlozeniu oswiadczenia
Po uzglednieniu oswiadczenia o sankcji przez bank nastepuje przeliczenie warunków kredytu:
- Przeliczenie nowego harmonogramu splat - bank oblicza nowe raty uwzgledniajace wylacznie kapital
- Rozliczenie kosztow juz zaplaconych - bank moze je zwrocic lub zaliczyc na poczet wczesniejszej splaty kapitalu
- Dostosowanie ksiegowania wplywajacych rat - kolejne raty beda ksiegowane wylacznie jako splata kapitalu
- Potwierdzenie nowych warunkow pismem - bank powinien przyslaac pisemne potwierdzenie zmiany warunkow
Jezeli bank odrzuci oswiadczenie, konsument moze kierowac sprawe do Rzecznika Finansowego lub na droge sadowa. Informacje o kwocie zwrotu i sposobie wyliczenia beda kluczowym elementem ewentualnego postepowania sadowego.