Jedną z największych korzyści płynących z złożenia pozwu o WIBOR jest możliwość uzyskania zabezpieczenia roszczenia - czyli sądowego zawieszenia obowiązku spłaty rat lub nakazu wpłacania ich na depozyt. Dla wielu kredytobiorców ta natychmiastowa ulga finansowa jest równie ważna jak sama wygrana sprawy. Ogólne informacje o szansach w sprawach WIBOR znajdziesz w artykule szanse na wygraną z WIBOR.
Czym jest zabezpieczenie roszczenia w sprawie sądowej
Zabezpieczenie roszczenia to tymczasowe postanowienie sądu, wydawane w toku postępowania sądowego, które chroni uprawnienia wnioskodawcy (kredytobiorcy) zanim sprawa zostanie ostatecznie rozstrzygnięta. Instytucja ta regulowana jest przez art. 730 i następne Kodeksu postępowania cywilnego.
W sprawach WIBOR zabezpieczenie ma na celu ochronę kredytobiorcy przed nieodwracalnymi skutkami trwającego procesu. Jeśli kredytobiorca przez 2-4 lata procesu nadal płaci raty ze znacznym udziałem WIBOR, a potem wygrywa - bank musi mu oddać nadpłacone odsetki. Jednak przez cały ten czas kredytobiorca angażuje swoje środki finansowe. Zabezpieczenie rozwiązuje ten problem - pieniądze zostają u kredytobiorcy lub na depozycie sądowym.
Rodzaje zabezpieczenia w sprawach WIBOR
Sądy stosują dwa główne rodzaje zabezpieczeń w sprawach WIBOR:
Zawieszenie obowiązku spłaty rat - sąd postanawia, że kredytobiorca przez czas trwania procesu nie musi płacić rat kredytowych. Bank nie może z tego powodu wypowiedzieć umowy kredytowej ani zgłosić opóźnień do BIK/BIG. To najkorzystniejszy rodzaj zabezpieczenia - kredytobiorca zachowuje środki, które normalnie płaciłby jako raty. Przy wygranej te "zaoszczędzone" raty odpowiadają mniej więcej kwocie, którą bank powinien był zwrócić.
Nakaz wpłacania rat na depozyt sądowy - sąd nakazuje kredytobiorcy dalsze wpłacanie rat, ale nie do banku, lecz na specjalne konto depozytowe prowadzone przez sąd. Pieniądze są "zamrożone" do zakończenia sprawy. Jest to mniej korzystne niż zawieszenie spłaty, ale sądy częściej udzielają tego rodzaju zabezpieczenia, bo jest ono mniej dotkliwe dla banku i systemowo bezpieczniejsze.
Teoretycznie możliwe jest też zabezpieczenie polegające na wpisie do księgi wieczystej lub zajęciu rachunku bankowego banku - ale w praktyce tego rodzaju zabezpieczenia nie są stosowane w sprawach WIBOR.
Podstawy prawne - art. 730 KPC i następne
Podstawą prawną zabezpieczenia jest art. 730 Kodeksu postępowania cywilnego, który stanowi, że w każdej sprawie cywilnej podlegającej rozpoznaniu przez sąd można żądać udzielenia zabezpieczenia. Art. 730(1) § 1 KPC określa przesłanki: strona lub uczestnik postępowania może żądać udzielenia zabezpieczenia, jeżeli uprawdopodobni roszczenie oraz interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia.
Art. 731 KPC zakazuje udzielania zabezpieczeń, których realizacja prowadziłaby do zaspokojenia roszczenia - w praktyce oznacza to, że zabezpieczenie musi mieć charakter tymczasowy, a nie definitywny. To jest powód, dla którego sądy częściej udzielają zabezpieczenia w formie depozytu (tymczasowe przechowanie pieniędzy) niż w formie zawieszenia spłat (które może być uznane za zbyt daleko idące).
Art. 755 § 1 pkt 3 KPC stanowi wprost, że sąd może udzielić zabezpieczenia przez zawieszenie postępowania egzekucyjnego lub innego postępowania zmierzającego do wykonania orzeczenia. W sprawach WIBOR sądy analogicznie stosują zawieszenie obowiązku spłaty.
Wniosek o zabezpieczenie podlega opłacie stałej 100 zł na podstawie art. 69 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.
Kiedy sąd udziela zabezpieczenia - przesłanki
Sąd udziela zabezpieczenia, gdy kredytobiorca uprawdopodobni dwa warunki kumulatywnie:
1. Uprawdopodobnienie roszczenia - kredytobiorca musi wskazać wiarygodne podstawy prawne do uznania klauzuli WIBOR za abuzywną. Nie musi "udowodnić" roszczenia - wystarczy je "uprawdopodobnić", czyli wskazać na to, że jest ono prawdopodobne. Kancelaria, konstruując wniosek o zabezpieczenie, cytuje dostępne wyroki sądów uwzględniające roszczenia o WIBOR i wskazuje na europejskie orzecznictwo dotyczące wymogów przejrzystości klauzul.
2. Interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia - kredytobiorca musi wykazać, że brak zabezpieczenia spowoduje, że realizacja wyroku będzie niemożliwa lub poważnie utrudniona, albo że poniesie nieodwracalną stratę. W sprawach WIBOR tym interesem jest fakt, że przez lata trwania procesu kredytobiorca płaci raty z udziałem WIBOR - środki te są zaangażowane, a odzyskanie ich po wygranej wymaga egzekucji komorniczej wobec banku (co jest możliwe, ale niepewne czasowo i kosztowne).
W 2025-2026 roku tendencja sądów do udzielania zabezpieczeń w sprawach WIBOR jest wyraźnie rosnąca. Sądy coraz częściej uwzględniają wnioski o zabezpieczenie, co świadczy o rosnącej akceptacji dla argumentów kredytobiorców.
Koszt wniosku o zabezpieczenie
Wniosek o udzielenie zabezpieczenia podlega opłacie stałej w wysokości 100 zł, niezależnie od wartości roszczenia. Jest to minimalna opłata sądowa - znacznie niższy koszt niż opłata od pozwu (5% wartości sporu). Opłatę można uiścić e-przelewem na rachunek sądu lub znakami opłaty sądowej.
Wniosek o zabezpieczenie można złożyć razem z pozwem (najczęściej) lub oddzielnie - nawet w toku postępowania, jeśli nie złożono go wcześniej. Sąd rozpatruje wniosek zazwyczaj w ciągu 1-3 tygodni od złożenia, czasem na posiedzeniu niejawnym (bez udziału stron).
Jeśli wniosek o zabezpieczenie zostanie oddalony, można złożyć zażalenie w terminie 7 dni od doręczenia postanowienia (art. 741 § 1 KPC). Zażalenie rozpatruje sąd wyższej instancji.
Co się dzieje z kredytem podczas procesu
W zależności od tego, czy sąd udzielił zabezpieczenia, sytuacja kredytobiorcy wygląda następująco:
Z zabezpieczeniem - zawieszenie spłat:
- Kredytobiorca nie płaci rat przez czas trwania procesu.
- Bank nie może wypowiedzieć umowy z powodu braku płatności.
- Bank nie może zgłaszać zaległości do BIK/ERIF/BIG.
- Odsetki ustawowe za opóźnienie po stronie banku mogą narastać (jeśli wyrok stwierdza nadpłatę od pewnej daty).
Z zabezpieczeniem - depozyt sądowy:
- Kredytobiorca wpłaca raty na rachunek depozytowy sądu zamiast do banku.
- Bank nie może dysponować tymi środkami podczas procesu.
- Po zakończeniu sprawy środki trafiają do wygranej strony (kredytobiorca przy wygranej, bank przy przegranej).
Bez zabezpieczenia:
- Kredytobiorca kontynuuje spłatę rat zgodnie z harmonogramem.
- Przy wygranej - sąd zasądza zwrot nadpłaconych odsetek z odsetkami ustawowymi za opóźnienie.
- Kredytobiorca angażuje swoje środki przez cały czas procesu - co jest mniej korzystne finansowo.
Ryzyko podjęcia i niepodjęcia zabezpieczenia
Ryzyko przy zawieszeniu spłat (zabezpieczenie):
- Jeśli sprawa zostanie przegrana - kredytobiorca musi jednorazowo spłacić wszystkie zaległe raty (z odsetkami) lub ulec restrukturyzacji.
- W przypadku apelacji i dalszych instancji - zawieszenie może trwać wiele lat, a skumulowane zaległości mogą być duże.
- Bank może wnioskować o uchylenie zabezpieczenia, jeśli okoliczności sprawy się zmienią.
Ryzyko przy braku zabezpieczenia:
- Przez lata procesu angażujesz środki, które mógłbyś zachować przy zawieszeniu spłat.
- Przy długim procesie i wygranej - bank może być zobowiązany do zwrotu dużej kwoty, ale egzekucja wyroku wymaga czasu i kosztów.
Generalnie - dla kredytobiorcy z solidnymi podstawami roszczenia wnioskowanie o zabezpieczenie jest wskazane. Wniosek kosztuje 100 zł, a potencjalna korzyść to kilkanaście do kilkudziesięciu tysięcy złotych oszczędności przez czas trwania procesu.
Więcej o tym, co dzieje się po zakończeniu sprawy, przeczytasz w artykule co po wygranej z WIBOR. O wyrokach sądowych w sprawach WIBOR - w artykule wyroki sądowe WIBOR 2026.